Menu Content/Inhalt

 

Εργαστήριο Σιδηροδρομικής και Μεταφορών

ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: Αντ. Σταθόπουλος, Καθηγητής ΕΜΠ

Το Εργαστήριο Σιδηροδρομικής και Μεταφορών είναι ένα από τα τρία εργαστήρια του Τομέα Μεταφορών και Συγκοινωνιακής Υποδομής του ΕΜΠ και στεγάζεται στην Πολυτεχνειούπολη Ζωγράφου.

Το Εργαστήριο Σιδηροδρομικής και Μεταφορών αποτελεί μια σύγχρονη και ακμαία ακαδημαϊκή μονάδα, με προηγμένο εξοπλισμό που συνίσταται σε συστήματα μικροϋπολογιστών, μονάδες καταγραφής και ανάλυσης κυκλοφορίας, όπως επίσης και σύγχρονα οπτικοακουστικά μέσα. Το Εργαστήριο στελεχώνεται από έμπειρο προσωπικό με υψηλή κατάρτιση (καθηγητές, αναπληρωτές καθηγητές, λέκτορες, μόνιμοι επιστημονικοί συνεργάτες, ειδικοί επιστήμονες και μεταπτυχιακοί σπουδαστές).

Στον εκπαιδευτικό τομέα το Εργαστήριο καλύπτει επτά μαθήματα, που εντάσονται τόσο στα μαθήματα κορμού του Τμήματος, όσο και σε μαθήματα εξειδίκευσης της κατεύθυνσης των Συγκοινωνιολόγων Μηχανικών, της οποίας έχει ένα μεγάλος μέρος της ευθύνης. Επίσης στα πλαίσια των εκπαιδευτικών και ερευνητικών του δραστηριοτήτων, το Εργαστήριο οργανώνει μεταπτυχιακά σεμινάρια, διεθνή συνέδρια και ημερίδες, ενώ παράλληλα έχει στο ενεργητικό του ένα σημαντικό αριθμό πρωτοτύπων δημοσιεύσεων σε διεθνή επιστημονικά περιοδικά και πρακτικά συνεδρίων.

Οι ερευνητικές και αναπτυξιακές δραστηριότητες του Εργαστηρίου, που χρηματοδοτούνται σε μεγάλο βαθμό από Ελληνικά ή διεθνή ερευνητικά προγράμματα καλύπτουν τομείς των μεταφορών (επίγειες, θαλάσσιες, αεροπορικές ή συνδιασμένες), με διάφορες εστίες ενδιαφέροντος (π.χ. σχεδιασμός συστημάτων, ανάλυση δικτύων, σιδηροδρομικά συστήματα, τερματικές εγκαταστάσεις, κλπ), όπως επίσης και τομείς που βρίσκονται σε συνεχή και αμοιβαία αλληλεπίδραση, όπως το περιβάλλον (ατμοσφαιρική ρύπανση και πολιτικές αντιμετώπισης). Στα πλαίσια των δραστηριοτήτων αυτών, το Εργαστήριο έχει αναπτύξει σχέσεις συνεχούς και εποικοδομητικής συνεργασίας με πολλά ευρωπαϊκά κέντρα, πανεπιστήμια και άλλους φορείς.

Τα τελευταία χρόνια το ενδιαφέρον του Εργαστηρίου έχει επικεντρωθεί (αν και όχι κατ' αποκλειστικότητα) στον σχεδιασμό και την εφαρμογή συστημάτων υψηλής τεχνολογίας στις μεταφορές. Η ανάπτυξη τέτοιων συστημάτων αποτελεί την απάντηση της σύγχρονης τεχνολογίας και σκέψης στα προβλήματα των μεγαλουπόλεων και συγκεντρώνει σήμερα το ενδιαφέρον και τις προσπάθειες της διεθνούς επιστημονικής κοινότητας. Λόγω των ειδικότερων ενδιαφερόντων τηλεματικής, παρατίθενται παρακάτω μερικά από τα κυριότερα ερευνητικά προγράμματα, που αφορούν σ' αυτόν τον τομέα.

Κυκλοφοριακός Χάρτης Αθηνών Ο συγκοινωνιακός χάρτης της ευρύτερης περιοχής της Αθήνας αποτελεί επέκταση του αρχικού Δυναμικού Χάρτη Κυκλοφορίας που ανέπτυξε το Εργαστήριο Σιδ/κής και Μεταφορών το 1997. Οι αρχικές σελίδες αυτού του χάρτη καθώς και σχετικές πληροφορίες περιέχονται στα παρακάτω αρχεία: Κεντρική Σελίδα Αρχικού Δυναμικού Χάρτη (pdf - 187kb), Πληροφορίες του Αρχικού Δυναμικού Χάρτη (pdf - 180kb) και Αποτελέσματα Αξιολόγησης Δυναμικού Χάρτη (pdf - 168kb).
Κυκλοφοριακός Χάρτης Αθηνών

Το Εργαστήριο Σιδηροδρομικής & Μεταφορών ΕΜΠ, το Εργαστήριο Δυναμικών Συστημάτων και Προσομοίωσης του Πολυτεχνείου Κρήτης και ο Σύλλογος Ελλήνων Συγκοινωνιολόγων, οργάνωσαν στις 2 Φεβρουαρίου 2005 Ημερίδα με θέμα: « Στρατηγικές Ελέγχου Δικτύων και Φωτεινής Σηματοδότησης » και πραγματοποιήθηκε στην Πολυτεχνειούπολη Ζωγράφου.


Την Τετάρτη 6 Ιουλίου 2005 διοργανώθηκε από τον Τομέα Μεταφορών και Συγκοινωνιακής Υποδομής με την υποστήριξη της Σχολή Πολιτικών Μηχανικών του ΕΜΠ Ημερίδα με θέμα "Η πρόταση του ΕΜΠ για μια καινοτόμο αυτοκίνηση". Η Ημερίδα φιλοξενήθηκε στην Αίθουσα Εκδηλώσεων της Σχολής Πολιτικών Μηχανικών ΕΜΠ στην Πολυτεχνειούπολη Ζωγράφου. Η πρόταση του ΕΜΠ βασίζεται στην χρήση "φιλικότερων οχημάτων" τα οποία μεγιστοποιούν την παθητική ασφάλεια κατά την περίπτωση σύγκρουσης με πεζούς, ποδήλατα ή μοτοσικλέτες, ενώ παράλληλα ελαχιστοποιούνται οι περιβαλλοντικές και κυκλοφοριακές επιπτώσεις .


Συστήματα πληροφόρησης: "Κοινωνία της Πληροφορίας για την Ποιότητα Ζωής στην Περιφέρεια Αττικής - Σύστημα Κυκλοφοριακής Πληροφόρησης ( e - Traffic )" , Περιφέρεια Αττικής, 2003-2005, Επιστημονικός Υπεύθυνος: Αντώνης Σταθόπουλος.

Το ερευνητικό έργο έχει στόχο την ανάπτυξη μιας σύγχρονης εφαρμογής κυκλοφοριακής πληροφόρησης για την κεντρική περιοχή της Aττικής ώστε να βελτιωθούν οι συνθήκες στις αστικές μεταφορές και να επιτευχθεί η βέλτιστη χρήση της υπάρχουσας μεταφορικής υποδομής μέσω της διαρκούς παροχής στους χρήστες του συστήματος των διαθέσιμων πληροφοριών για τις επικρατούσες κυκλοφοριακές συνθήκες. Για την επίτευξη των παραπάνω στόχων αναλύεται το συγκοινωνιακό σύστημα της Αττικής και οι απαιτήσεις των χρηστών. Κατόπιν αναπτύσσεται ένα πρότυπο αποτίμησης των κυκλοφοριακών συνθηκών σε πραγματικό χρόνο και θα επεκτείνεται το σύστημα κυκλοφοριακής πληροφόρησης. Ακολουθεί η ανάπτυξη της διεπαφής με το χρήστη και η πιλοτική εφαρμογή του προτεινόμενου συστήματος με την παράλληλη αξιολόγησή του. Σε τελικό στάδιο πραγματοποιήται μελέτη για την πρόβλεψη της εξέλιξης των τεχνολογιών και της καινοτομίας στις μεταφορές στην περιοχή της Αττικής.

Αρχιτεκτονική συστημάτων: "Υποστήριξη της ανάπτυξης Ευρωπαϊκής Αρχιτεκτονικής - ( FRAME - S )" , Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Πρόγραμμα Τεχνολογιών κοινωνίας της Πληροφορίας, 2001-2004 , Επιστημονικός Υπεύθυνος: Αντώνης Σταθόπουλος.

Σκοπός του προγράμματος είναι η υποστήριξη της διάχυσης της Ευρωπαϊκής Αρχιτεκτονικής ITS (Intellige nt Transport Systems - Έξυπνα Συστήματα Μεταφορών). Η Αρχιτεκτονική αναπτύχθηκε από το πρόγραμμα KAREN κατά τη διάρκεια του 4 ου Προγράμματος Πλαισίου (4 th Fra mework Programrne). Η υπoστήριξη της διάχυσης της Αρχιτεκτονικής στην Ευρώπη θα γίνει από το πρόγραμμα με διάφορους τρόπους: κατ' αρχήν θα ετοιμασθεί εκπαιδευτικό υλικό, θα γίνουν συναντήσεις εργασίας και θα υποστηριχθεί η διάχυση και χρήση της Αρχιτεκτονικής. Κατά δεύτερον θα παραχθούν επικαιροποιήσεις της Αρχιτεκτονικής που διορθώνουν ασυμβατότητες και ενσωματώνουν νέες αναπτύξεις συστημάτων ITS. Τέλος, θα παραχθεί ένα εργαλείο υπoστήριξης στη χρήση των παραδοτέων Αρχιτεκτονικής και προσαρμογής για συγκεκριμένες εφαρμογές. Το πρόγραμμα FRAME- S αναπτύσσεται σε στενή σχέση με το πρόγραμμα θεματικών Δικτύων FRAME-NET, που είναι επικεφαλής μιας Ευρωπαϊκής ομάδας χρηστών Αρχιτεκτονικής ITS (Architecture Users Group). Οι επικαιροποιημένες Αρχιτεκτονικές, το εργαλείο και το εκπαιδευτικό υλικό είναι διαθέσιμα στην ιστοσελίδα τoυ FRAME.

"Ανάπτυξη Μεθοδολογίας και Αλγορίθμων για την Εκτίμηση της Κατανομής της Ζήτησης στα ΜΜΜ κατά τη Διάρκεια Οργάνωσης Ειδικών Γεγονότων", ΟΑΣΑ, 2004, Επιστημονικός Υπεύθυνος: Αντώνης Σταθόπουλος

Το αντικείμενο του προτεινόμενου ερευνητικού προγράμματος είναι η ανάπτυξη πρότυπης μεθοδολογίας κατάλληλης για την εκτίμηση της χρήσης των Μέσων Μαζικής Μεταφοράς (ΜΜΜ) σε μεγάλα γεγονότα (πχ, Αθλητικές, πολιτιστικές διοργανώσεις). Για την πραγματοποίηση του ερευνητικού προγράμματος, είναι αναγκαία αφενός μεν η ανάπτυξη θεωρητικής ερμηνευτικής προσέγγισης και αλγορίθμων επίλυσης, αφετέρου δε η συλλογή των απαραιτήτων στοιχείων κατά τη διάρκεια του ειδικού γεγονότος που μελετάται (των Ολυμπ. Αγώνων) τα οποία θα χρησιμοποιηθούν για την ικανοποιητική προσαρμογή και εφαρμογή της μεθοδολογίας.

"Επιστημονική Υποστήριξη του Σχεδιασμού του Συστήματος Αστικών Συγκοινωνιών της Αττικής", ΟΑΣΑ, 2002-2003, Επιστημονικός Υπεύθυνος: Αντώνης Σταθόπουλος.

Το έργο στοχεύει στην επιστημονική υποστήριξη του σχεδιασμού της διαχείρισης και της λειτουργίας του συστήματος των αστικών συγκοινωνιών της Αθήνας τόσο στο επίπεδο των επιμέρους υποσυστημάτων και φορέων, όσο και στο σύνολο του δικτύου. Στους στόχους του έργου είναι επίσης ο εντοπισμός των σημείων της λειτουργίας του δικτύου που επιδέχονται βελτίωση και η παροχή συμβουλών που αφορούν προτάσεις μεσοπρόθεσμων στόχων.

Ο σκοπός του έργου είναι διπλός:

Ι. Να αναπτυχθεί και να διατυπωθεί πλαίσιο αρχών και στόχων, με σκοπό τη διαμόρφωση ενός στρατηγικού σχεδιασμού που θα προέλθει από τις ανάγκες των φορέων, καθώς και την τεχνική και επιστημονική υποστήριξη για τη σύνταξη απαιτούμενων προδιαγραφών για το διαγωνισμό του "Γενικού Σχεδιασμού Μεταφορών της Αττικής".
Il. Να υπάρξει επιστημονική στήριξη και υποβοήθηση για τη διοργάνωση διεθνούς επιστημονικού συνεδρίου που θα πραγματεύεται θέματα σχεδιασμού, λειτουργίας και διαχείρισης συστημάτων αστικών μεταφορών.

"Επιπτώσεις στο περιβάλλον από την εφαρμογή εναλλακτικών σεναρίων διαχείρισης της κυκλοφορίας. Προτάσεις - Μέτρα - Ρυθμίσεις" , ΥΠΕΧΩΔΕ/ ΔΕΑΡΘ, 1999-2000 , Επιστημονικός Υπεύθυνος: Αντώνης Σταθόπουλος

Αντικείμενο της Έρευνας είναι η ανάπτυξη μεθόδων για την εκτίμηση της επιβάρυνσης του περιβάλλοντος από την εφαρμογή διαφόρων σεναρίων διαχείρισης της κυκλοφορίας στην ευρύτερη περιοχή της Αθήνας. Αυτό θα επιτευχθεί με τη σύνθεση κατάλληλων μηχανισμών διερεύνησης και αποτίμησης των κυκλοφοριακών, περιβαλλοντικών, κοινωνικών και οικονομικών επιπτώσεων των σεναρίων αυτών. Στα πλαίσια της έρευνας θα διαμορφωθούν εναλλακτικές προτάσεις που αφορούν στη διαχείρισης της ζήτησης για μετακινήσεις καθώς και στη διαχείριση της κυκλοφορίας στην περιοχή μελέτης. Θα διαμορφωθούν τα απαιτούμενα μέτρα ώστε να ικανοποιούνται οι απαιτήσεις μείωσης της ατμόσφαιρας ρύπανσης, με αντίστοιχη διατύπωση όλων των θεσμικών, νομοθετικών και διοικητικών ρυθμίσεων που επίσης απαιτούνται.

"Επιπτώσεις των ωραρίων εργασίας στην κυκλοφορία και το περιβάλλον. Προτάσεις - μέτρα - ρυθμίσεις" , ΥΠΕΧΩΔΕ, 1998-1999 , Επιστημονικός Υπεύθυνος: Αντώνης Σταθόπουλος

Αποτίμηση των επιπτώσεων (κυκλοφοριακών, περιβαλλοντικών, κοινωνικών, οικονομικών), από την εφαρμογή διαφόρων σεναρίων ωραρίων εργασίας (συνεχούς, κλιμακωτού, ελαστικού, κ.α) στην περιοχή του λεκανοπεδίου της Αθήνας και σε διάφορους τομείς εργασίας.

Με βάση τις εκτιμήσεις αυτές, το ερευνητικό έργο θα προτείνει το βέλτιστο σενάριο και τις απαραίτητες ρυθμίσεις (διοικητικές κ.α), για την εφαρμογή του με στόχο την επίτευξη της μεγαλύτερης εφικτής μείωσης της επιβάρυνσης στην κυκλοφορία και το περιβάλλον από τις μαζικές μετακινήσεις προς και από το χώρο εργασίας, σε συνδυασμό με το μικρότερο δυνατό κοινωνικό και οικονομικό κόστος.

"Υπηρεσίες Τεχνικού Συμβούλου στο Νέο Αερολιμένα Αθηνών για την αξιολόγηση των χώρων στάθμεύσης" , Διεθνής Αερολιμένας Αθηνών Α.Ε., 1998, Επιστημονικός Υπεύθυνος: Αντώνης Σταθόπουλος

Οι Υπηρεσίες Τεχνικού Συμβούλου αφορούν την υποβοήθηση της Διεθνής Αερολιμένας Αθηνών Α.Ε. για την εκτίμηση και αξιολόγηση των περιοχών όπου θα κατασκευασθούν οι χώροι στάθμευσης του Νέου Αερολιμένα Αθηνών. Κατά την αξιολόγηση θα ληφθούν υπόψη τα εξής κριτήρια:

( i) Περιβαλλοντικά θέματα, ( ii) Θέματα χωροθέτησης και λειτουργία/ σχεδιασμού, ( iii) Κόστος

"Μέθοδοι πρόσθετης χρηματοδότησης των συγκοινωνιακών φορέων του ΟΑΣΑ" , ΟΑΣΑ, 1998, Επιστημονικός Υπεύθυνος: Κωνσταντίνος Αμπακούμκιν.

Η έρευνα αυτή πραγματεύεται τη δυνατότητα εξεύρεσης πρόσθετων εσόδων για τους συγκοινωνιακούς φορείς του ΟΑΣΑ, τόσο από τον δημόσιο όσο και τον ιδιωτικό φορέα στο βαθμό που αυτοί επωφελούνται οικονομικώς από την αναβάθμιση του συγκοινωνιακού συστήματος (πχ. αύξηση αξίας γης). Διερευνώνται μηχανισμοί ανταπόδοσης των ωφελειών με μορφή ποσοστού συνεισφοράς, οι οποίοι αφορούν στην "επιστροφή της αξίας" και στη "διανομή των ωφελειών". Θα καταγραφούν αντίστοιχα προγράμματα από τη βιβλιογραφία, και η τελική αξιολόγηση θα γίνει με καταχώρηση σε πίνακες συνάφειας και δημιουργία σεναρίων, λαμβάνοντας υπόψη τις κοινωνικές, νομικές και διοικητικές επιπτώσεις και τις απαιτούμενες ρυθμίσεις.

"Διερεύνηση λειτουργίας ενός ολοκληρωμένου συστήματος για την περιβαλλοντική διαχείριση της κυκλοφορίας σε πραγματικό χρόνο" ΥΠΕΧΩΔΕ, Πρόγραμμα ΕΠΠΕΡ, Δ/νση ΕΑΡΘ, 1995-1997, Επιστημονικός Υπεύθυνος: Αντώνης Σταθόπουλος

Σκoπός της έρευνας ήταν η περιγραφή των λειτουργικών χαρακτηριστικών και διαδικασιών, καθώς και η διατύπωση αναγκών επιμέρους μελετών, προκειμένου να αναπτυχθεί ένα σύστημα υποστήριξης και λήψης αποφάσεων για την έγκαιρη διαχείριση της κυκλοφορίας σε πραγματικό χρόνο με την χρήση της τεχνογνωσίας και τεχνολογίας που έχει αποκτηθεί στην περιοχή της τηλεματικής και των μεταφορών. Στο πλαίσιο αυτό θα γίνει και πιλοτική εφαρμογή. Το σύστημα που θα αναπτυχθεί θα υποστηρίξει το περιβάλλον σχεδιασμού και διαχείρισης που θα αφορά στα εξής: α) Σε τακτικό επίπεδο

(i) τη συνεχή παρακολούθηση της κυκλοφορίας στην ευρύτερη περιοχή της Αθήνας ( ii) την υποστήριξη λήψης αποφάσεων με δυνατότητα άμεσης υλοποίησης τους για κυκλοφοριακές παρεμβάσεις, σε επεισοδίων ατμ. ρύπανσης β) Σε στρατηγικό επίπεδο την υποστήριξη στη λήψη μέτρων στην ευρύτερη περιοχή της Αθήνας για τη μείωση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης σε μακροπρόθεσμη βάση. Τελική Έκθεση

"Διερεύνηση της σκοπιμότητας αντικατάστασης μέρους του στόλου των οχημάτων του ΟΑΣΑ με οχήματα αντιρυπαντικής τεχνολογίας" , ΟΑΣΑ, 1996, Επιστημονικός Υπεύθυνος: Αντώνης Σταθόπουλος

Ο Ο.Α.Σ.Α. στα πλαίσια της αναβάθμισης των αστικών συγκοινωνιών της Αθήνας και με στόχο τη βελτίωση της ποιότητας ζωής, προγραμματίζει την αντικατάσταση μέρους του στόλου των οχημάτων του. Για το λόγο αυτό και προκειμένου να προωθήσει τις διαδικασίες υλοποίησης των προαναφερθέντων στόχων του, ανέθεσε τη διερεύνηση της σκοπιμότητας αντικατάστασης μέρους του στόλου των οχημάτων, με οχήματα αντιρρυπαντικής τεχνολογίας. Η ανατιθέμενη διερεύνηση εξέτασε την ανάγκη αντικατάστασης του στόλου των οχημάτων του ΟΑΣΑ με σκοπό α) τη μείωση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης, β) την προσέλκυση μεγαλύτερου αριθμού επιβατών στις αστικές συγκοινωνίες της Αθήνας και γ) την κάλυψη των αναγκών του νέου συγκοινωνιακού συστήματος (Κεντρικοί άξονες-τοπικά δίκτυα).

Αυτόματα συστήματα: Το πρόγραμμα "ADEPT - Αυτόματα συστήματα χρέωσης και ηλεκτρονικής πληρωμής στις μεταφορές (DR-V2026, EOK DG XIII, 1994, Επιστημονικός Υπεύθυνος: Αντ. Σταθόπουλος)" , αφορά στην ολοκλήρωση και εφαρμογή αυτομάτων συστημάτων χρέωσης και πληρωμής για διάφορες περιπτώσεις, όπως για παράδειγμα στα διόδια και σε ελεγχόμενους χώρους στάθμευσης.

Βασική δραστηριότητα του προγράμματος είναι η πειραματική εφαρμογή του συτήματος για κάθε εξεταζόμενη περίπτωση. Το Εργαστήριο συμμετέχει κυρίως στο σχεδιασμό και την εφαρμογή του συτήματος επιλογής χώρου στάθμευσης και κράτησης θέσης. Το σύστημα που θα δοκιμαστεί βασίζεται στο σύστημα PARCMAN, που επεκτάθηκε και εμπλουτίστηκε έτσι ώστε να γίνεται δυνατή η τροφοδότηση του συτήματος με περισσότερα στοιχεία σχετικά με τη ζήτηση θέσεων στάθμευσης και με την κυκλοφορία και επομένως, μπορεί να επιτευχθεί αποδοτικότερη διαχείριση των διαθέσιμων θέσεων στάθμευσης.

Η εγκατάσταση της μονάδας επικοινωνίας μέσα στο όχημα εξασφαλίζει στον χρήστη πλήρη πληροφόρηση, δυνατότητα επιλογής χώρου στάθμευσης και κράτησης θέσης μέσω αυτής της μονάδας. Η πειραματική εγκατάσταση και λειτουργία του συτήματος στάθμευσης είναι ένα πρόγραμμα μεγάλης κλίμακας που θα εφαρμοστεί στη Λισσαβώνα.

Πιλοτικό έργο QUARTET: "Τετραμερής προωθημένη έρευνα στην τηλεματική για το περιβάλλον και τις μεταφορές (DR-V2018, EOK DG XII, 1994, Επιστημονικός Υπεύθυνος: Αντ. Σταθόπουλος)" , είναι ένα κοινοτικό πρόγραμμα που εφαρμόζεται σε τέσσερις ευρωπαϊκές πόλεις (Αθήνα, Birmingham, Stuttgart και Torino) και αποτελεί μέρος της ευρωπαϊκής πρωτοβουλίας POLIS, που δοκιμάζει νέες αρχές σε θέματα τεχνολογίας της πληροφόρησης.

Στόχος του προγράμματος είναι ο σχεδιασμός και υλοποίηση ολοκληρωμένων συστημάτων, που συνδιάζουν συμβατικές απόψεις με προηγμένες εφαρμογές της τηλεματικής στον τομέα των μεταφορών και του περιβάλλοντος σ' ένα ολοκληρωμένο περιβάλλον οδικών μεταφορών (IRTE).

Η εφαρμογή του QUARTET στην Αθήνα εστιάζεται στην μελέτη των τεχνολογικών μεθόδων ελέγχου της κυκλοφορίας με γνώμονα το περιβάλλον. Η φιλοσοφία του προγράμματος-πιλότου APOLLON, βασίζεται στην υπόθεση ότι ο έγκαιρος έλεγχος της κυκλοφορίας μπορεί να συμβάλει δραστικά στη μείωση της πιθανότητας αύξησης της ατμοσφαιρικής ρύπανσης που προκαλούν τα οχήματα και κυρίως στυην πιθανότητα δημιουργίας επεισοδίων ατμοσφαιρικής ρύπανσης.

Η δοκιμαστική εφαρμογή έχει στόχο να δοκιμάσει και να αξιολογήσει δύο στρατηγικές ελέγχου: την ανακατανομή της κυκλοφορίας στο δίκτυο με βάση το επίπεδο της ατμοσφαιρικής ρύπανσης (στρατηγική Ι) και την καθιέρωση περιβαλλοντικά ελεγχόμενων περιοχών (στρατηγική ΙΙ). Οι στρατηγικές αυτές που θα επιλέγονται και θα εφαρμόζονται με τη χρήση μηχανισμών πρόβλεψης των αναμενόμενων επιπέδων ρύπανσης πρίν από την εμφάνιση επεισοδίων, θα υλοποιηθούν με την χρήση τεχνολογιών προηγμένης τηλεματικής (ΑΤΤ).

Πιό συγκεκριμένα, η στρατηγική ελέγχου Ι προϋποθέτει τον περιορισμό της κυκλοφορίας σε μερικές περιοχές της πόλης, ανάλογα με τις μετεωρολογικές συνθήκες. Για τη υλοποίησή της θα μεταδίδονται μυνήματα αλλαγής διαδρομής στους οδηγούς, μέσω πινακίδων μεταβλητών μυνημάτων, συνδιασμένα με εφαρμογή αυτόνομης οδικής καθοδήγησης, βασισμένη σε τεχνολογία επικοινωνιας RDS, για μετάδοση οδηγιών σε εξοπλισμένα αυτοκίνητα. Η στρατηγική ελέγχου ΙΙ θα απαγορεύει την είσοδο στην υπό έλεγχο περιοχή, ανάλογα με την τεχνολογία των οχημάτων. Η αναγνώριση της τεχνολογίας θα γίνεται σε στρατηγικά σημεία εισόδου στην υπό έλεγχο περιοχή, με πομποδέκτες που θα επικοινωνούν με αντίστοιχες μονάδες στα αυτοκίνητα. Για τα αυτοκίνητα στα οποία θα απαγορεύεται η είσοδος θα προτείνεται η αλλαγή διαδρομής.

Αξιολόγηση συστημάτων: Το έργο "ΕVA-αξιολόγηση συστημάτων πληροφορικής οδικών συστημάτων (RTI) (DR-V1036, EOK DG XIII, 1991, Επιστημονικός Υπεύθυνος: Κ. Αμπακούμκιν)" , δημιούργησε ένα πλαίσιο οικονομικής, κοινωνικής και χρηματοδοτικής αξιολόγησης των νέων συστημάτων RTI με εφαρμογή στις οδικές μεταφορές. Οι μεθοδολογίες που αναπτύχυηκαν δοκιμάστηκαν και ελέγχθηκαν με εφαρμογή σ' ένα επιλεγμένο σύνολο προγραμμάτων του DRIVE.

Στα πλαίσια του προγράμματος έρευνας και ανάπτυξης της τηλεματικής στις μεταφορές (DRIVE II), το Εργαστήριο Σιδηροδρομικής και Μεταφορών έιχε τις ακόλουθες συμμετοχές:

Σχέδιο EURONETT: Σκοπός του έργου "Ανάλυση και έλεγχος αντιδράσεων των χρηστών στις νέες Ευρωπαϊκές τεχνολογίες των μεταφορών (DR-V1025, EOK DG XIII, 1991, Επιστημονικός Υπεύθυνος: Κ. Αμπακούμκιν)" , ήταν η διερεύνηση και η διαμόρφωση προτύπων των αντιδράσεων των χρηστών απέναντι στα νέα συστήματα πληροφορικής στις μεταφορές (RTI), όπως επίσης και η ανάπτυξη μιας σειράς μεθόδων έρευνας και διευθυντηρίων γραμμών για την άσκηση πολιτικής.

Στα πλαίσια του προγράμματος διεξήχθησαν τόσο ποιοτικές όσο και ποσοτικές έρευνες σε διάφορες Ευρωπαϊκές πόλεις (Αθήνα, Birmingham, Trondheim, Nottingham). Οι ποιοτικές έρευνες περιελάμβαναν ημιδομημένες συνεντεύξεις σε βάθος καθώς και συζητήσεις σε ομάδες χρηστών αλλά και χειριστών δημοσίων μέσων μεταφοράς. Οι ποσοτικές έρευνες κάλυψαν όχι μόνο υποθετικές ή προτεινόμενες καταστάσεις, αλλά επεκτάθηκαν και σε πραγματικές δοκιμαστικές εφαρμογές.

Σύστημα PARCMAN: Το "Σύστημα διαχείρισης και πληροφόρισης στάθμευσης (DR-V1045, EOK DG XIII, 1991, Επιστημονικός Υπεύθυνος: Κ. Αμπακούμκιν)" , είχε ως στόχο την ανάπτυξη ενός μηχανισμού για τον έλεγχο της στάθμευσης σε ολοκληρωμένο περιβάλλον οδικών μεταφορών (IRTE), τον καθορισμό στρατηγικών ελέγχου και τον σχεδιασμό συστήματος άμεσης πληροφόρησης (on-line). Το έργο περιελάμβανε και την διεξαγωγή πιλοτικού προγράμματος στην Αθήνα, καθώς απαιτήθηκε η υλοποίηση ενός συστήματος με πολύπλοκη αρχιτεκτονική και λειτουργία. Η βασική υπόθεση ήταν ότι η αποτελεσματική διαχείριση και έλεγχος της στάθμευσης πρέπει να βασίζεται στην πρόβλεψη της εξέλιψης των συνθηκών προσφοράς και ζήτησης για την στάθμευση. Kατά τη διάρκεια της πιλοτικής εφαρμογής δοκιμάστηκαν διάφορες στρατηγικές ελέγχου και αξιολογήθηκαν οι ανάγκες σε υποδομή για την διαχείρηση της ροής των πληροφοριών. Γι' αυτό τον λόγο, αγοράστηκε και εγκαταστάθηκε ειδικός εξοπλισμός, το σύστημα συνδέθηκε με πηγές δεδομένων σε πραγματικό χρόνο, αναπτύχθηκε και δοκιμάστηκε λογισμικό επικοινωνίας και αποκαταστάθηκε η λειτουργία παροχής "προγνωστικών" πληροφοριών στους χρήστες χωρών σταάθμευσης.

Μετακινήσεις & Κυκλοφορία: Σκοπός του έργου "Πλαίσιο ολοκληρωμένης δυναμικής ανάλυσης μετακινήσεων και κυκλοφορίας - FRIDA (DR-V1046, EOK DG XIII, 1991, Επιστημονικός Υπεύθυνος: Αντ. Σταθόπουλος)" , ήταν η ανάπτυξη ενός ολοκληρωμένου πλαισίου προτύπων, κατάλληλου για την μελλοντική χρήση συστημάτων πληροφορικής στις οδικές μεταφορές (RTI Systems). Το πρόγραμμα αυτό έδωσε την ευκαιρία μιας ολοκληρωμένης θεωρητικής προσέγγισης της εφαρμογής των νεών τεχνολογιών στις μεταφορές, με παράλληλη ανάπτυξη μεθοδολογίας.

Ο βέλτιστος τρόπος αξιολόγησης των επιπτώσεων των συστημάτων και των αντίστοιχων πολιτικών που βασίζονται στη χρήση της πληροφορικής, είναι ένα πλαίσιο προτύπων που ολοκληρώνουν τρία βασικά στοιχεία: το Σύστημα, τους Χρήστες και την Αλληλεπίδραση μεταξύ Συστήματος και Χρηστών. Το πρόγραμμα παρήγαγε ένα "πρωτότυπο-εργασίας" αυτού του πλαισίου, με την ανάπτυξη λογισμικού ειδικά για τον σκοπό αυτό. Τέλος το πρόγραμμα κατέληξε σε ένα σύνολο κριτηρίων λειτουργίας των συστημάτων αυτών.

Λεωφορειακά Συστήματα: Στόχος του προγράμματος "Τεχνικο-οικονομική μελέτη για την ανάπτυξη λεωφορειακού συστήματος στο κέντρο της πόλης (Εργο 86-Β6642-11-010-11-Ν, ΕΟΚ DG XI & Υ.ΧΩ.Π., ΠΕΡΠΑ, 1987, Επιστημονικός Υπεύθυνος: Κ. Αμπακούμκιν)" , ήταν η διερεύνηση της δυνατότητας ενός βέλτιστου λεωφορειακού συστήματος και άλλων μέτρων διαχείρισης της κυκλοφορίας που βελτιώνουν την ποιότητα της ατμόσφαιρας.

Για τον σκοπό αυτό έγινε μια προσπάθεια απομόμωσης των περιβαλλοντικών επιπτώσεων της κυκλοφορίας των λεωφορείων από την υπόλοιπη κυκλοφορία. Λόγω των πολύπλοκων σχέσεων ανάμεσα στις αστικές δραστηριότητες, τη λειτουργία του δικτύου, τη κυκλοφορία και των περιβαλλοντικών παραμέτρων, το πρόβλημα προσεγγίστηκε με την βοήθεια μαθηματικής προσομοίωσης.

Η έρευνα κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η κίνηση των λεωφορείων δεν μπορεί να απομονωθεί από γενικότερες επικρατούσες κυκλοφοριακές συνθήκες στο κέντρο της πόλης, όπως επίσης και στην ύπαρξη κακών συνθηκών οδήγησης λόγω της παρουσίας πολλών και σε μικρή μεταξύ τους απόσταση σηματοδοτούμενων κόμβων και της άτακτης ανάμιξης τύπων οχημάτων.

Για τους λογους αυτούς προέκυψε η ανάγκη ρύθμισης της κυκλοφορίας των αυτοκινήτων στη βάση μιας μόνιμης και μακροπρόθεσμα συνεπούς πολιτικής, κατά προτίμηση με τον ηλεκτρονικό έλεγχο των εισερχομένων κυκλοφοριακών φόρτων στην περίμετρο της κεντρικής περιοχής.

Στα πλαίσια του προγράμματος Έρευνας και Ανάπτυξης της Τηλεματικής στις Μεταφορές (DRIVE-I), το Εργαστήριο συμμετείχε στα εξής προγράμματα:

Κυκλοφοριακά Επεισόδια: Στα πλαίσια του προγράμματος "Στρατηγικές εντοπισμού και ελέγχου κυκλοφοριακών επεισοδίων σε οδούς δύο λωρίδων με τεχνολογίες χαμηλού κόστους (Grant, EOK DG VII, 1986, Επιστημονικός Υπεύθυνος: Κ. Αμπακούμκιν)" , το ενδιαφέρον επικεντρώθηκε στην πειραματική εφαρμογή μεθόδων καταγραφής και συγκέντρωσης δεδομένων, όπως επίσης και αλγορίθμων πρόβλεψης και ελέγχου επεισοδίων που διαμορφώθηκαν και δοκιμάστηκαν με επιτυχία.

Διεξήχθησαν πειράματα καταγραφής παράνομων προσπερασμάτων και συσχέτισής τους με την ύπαρξη φάλαγγας οχημάτων και συμφόρησης στο ρεύμα κυκλοφορίας. Επίσης αναπτύχθηκαν στρατηγικές ελέγχου για την ενεργοποίηση προειδοποιητικών μυνημάτων και στα δύο ρεύματα κυκλοφορίας, με στόχο την μείωση του κινδύνου μετωπικών και πλαγιο-μετωπικών συγκρούσεων.

Το πρόγραμμα ολοκληρώθηκε με τη διοργάνωση διεθνούς συνεδρίου με θέμα "Νέες εφαρμογές της πληροφορικής στην οδική ασφάλεια και τον έλεγχο της κυκλοφορίας" .


Ατμοσφαιρική Ρύπανση : Το πρόγραμμα "Εκτίμηση της κυκλοφορίας και των κυκλοφοριακών συνθηκών και της συμβολής τους στην ατμοσφαιρική ρύπανση (Β6612/83/1 (ΙΙ), ΕΟΚ DG XI & Y.XΩ.Π., ΠΕΡΠΑ, 1985, Επιστημονικός Υπεύθυνος: Κ. Αμπακούμκιν)" , έδωσε το έναυσμα για μια αναλυτική και συστηματική προσέγγιση του προβλήματος της ατμοσφαιρικής ρύπανσης στην Αθήνα και της συσχέτισής της με την κυκλοφορία.

Σκοπός του προγράμματος, που άρχισε το 1983, ήταν η συστηματική διερεύνηση των επιπέδων ρύπανσης, της κυκλοφορίας και των συνθηκών κάτω από τις οποίες διεξάγεται, καθώς επίσης και της συσχέτισής τους με την ατμοσφαιρική ρύπανση. Η διαδικασία που ακολουθήθηκε συνίσταται στα τρία στάδια της αναλυτικής διαδικασίας: τη διάγνωση, την πρόγνωση και τον έλεγχο, τόσο σε τοπικό επίπεδο όσο και σε επίπεδο δικτύου.